Metoda mjerenja separacije i
položajnog kuta dvojnih zvijezda s Dobson teleskopom i celestron microguide
okularom
Da bi mogli mjeirti
separaciju i položajni kut ovom metodom treba vam teleskop na dobson montaži,
barlow leća i okular s mjernom skalom (illuminated reticle eyepiece).
U mom slučaju radi se o Orion Skyquest XT8 teleskopu,
Celestron microgude okularu i Orion shorty barlow leći.
Kalibriranje
skale okulara :
izabere se zvijezda
sa deklinacijom većom od 65° i manjom od 70°. Linearna skala okulara postavi se
tako da zvijezda klizi po skali kada se kreće prema zapadu. Zatim se sa štopericom
izmjeri vrijeme potrebno zvijezdi da pređe cijelu skalu (od 0 do 60 u celestron
micro guide okularu). Trebalo bi napraviti oko 30-tak mjerenja tijekom više noći.
Zatim se dobivena srednja vrijednost pomnoži sa 15.0411*cos(Decl) Decl
je deklinacija odabrane zvijezde. Dobiveni iznos se podijeli sa brojem dijelova
na skali tj. sa 60.
Mjerenje
položajnog kuta
Linearna skala okulara
postavi se tako da povezuje obe zvijezde. Primarna zvijezda postavi se bliže 0
a okular se zarotira kao na slici. Zatim se pričeka da primarna zvijezda "doplovi"
do kružne skale od 360° i očita se kut (a) na
vanjskom obodu skale (vanjska skala se koristi kod teleskopa sa invertiranom slikom
a unutranja za telekope sa korektivnom prizmom). Smjer gibanja zvijezde je uvijek
prema zapadu.
Položajni kut q je onda q
= 90°+ a (vidi sliku).
Mjerenje
separacije
Za mjerenje separacije
koristi se linearna skala okulara. Zbog nedostatka praćenja na Dobson montaži
nemoguće je precizno očitati vrijednosti na skali za obje zvijezde istovremeno.
Zbog toga se primarna i sekundarna zvijezda moraju postaviti tako da linearna
skala bude postavljena okomito na smjer gibanja para tj. u smejru sjever-jug (vidi
sliku). Sada će zvijezde sjeći linearnu skalu u različitim vremenskim trenutcima
pa će se moći lakše očitati vrijednosti na linearnoj skali. Potrebno je dakle
izmjeriti kut (a) koji zvijezde zatvaraju u
odnosu na linearnu skalu i očitati vrijednosti na linearnoj skali (x1,x2)
u kojima zvijezde sjeku skalu. Separacija r
je onda r=(x2-x1)/cos(a).
Ukoliko je a
oko 90° neće se moći
koristiti ova metoda pa se u tom slučaju može samo približno izmjeriti separacija
direktnim mjerenjem tako da se linearna skala postavi tako da povezuje obe zvijezde.
